DashboardHelpdeskRegistrerenInloggen

Drongo portret: Khalid Mourigh

Auteur: Redactie Drongo - Jane Sauer

Datum: dinsdag 15 maart 2022

Dossier(s): Kinderopvang en Onderwijs
Gezin
Cultuur

Op drongo.nl plaatsen we regelmatig portretten van personen die met taal en meertaligheid te maken hebben en delen we hun invalshoek op meertaligheid. Wat zijn hun ervaringen met dit belangrijke maatschappelijke onderwerp? In deze estafette nodigt de geportretteerde de volgende persoon uit. Dit keer spreken we met wetenschappelijk onderzoeker, straattaalexpert, Berberoloog, vertaler en schrijver Khalid Mourigh.  

Khalid (1981) verdedigde in 2015 hij zijn proefschrift over de grammatica van de bedreigde Berbertaal Ghomara. Hij deed onderzoek naar de fonetische en grammaticale aspecten van straattaal onder jongeren in Gouda. Ook vertaalt hij poëzie en verhalen van Berberse auteurs. Hij schreef het boek ‘De gast uit het Rifgebergte’ en hiermee werd het verhaal over zijn grootvader zijn literair debuut. 

Tweetalig opgroeien   

Khalid is geboren in Nederland en groeide op in Papendrecht. Zijn ouders komen allebei uit Marokko, zijn moeder kwam naar Nederland op 9-jarige leeftijd en zijn vader is grotendeels in Marokko opgegroeid. Thuis werd er Nederlands en Berbers gesproken.  

“Ik ben tweetalig opgegroeid dus ik sprak thuis Nederlands en het Riffijns Berber, het Tamazight. Als kind sprak ik het Darija, het Marokkaans-Arabisch, niet. Dat is de meest gebruikte taal van Marokko. Het speelde wel altijd een rol in mijn leven. Als ik naar de moskee ging, dan kreeg ik hier wel mee te maken.” 

Meertaligheid speelde niet zo’n rol toen hij nog kind was. Als tiener begon dit belangrijker te worden.  

“Je gaat je identiteit ontwikkelen en je vraagt jezelf af: Waar hoor ik bij? Ben ik Marokkaans of Nederlands? Toen ik 16 of 17 was, ging ik me meer richten op de Berbertaal. Ik merkte toen dat ik het Tamazight niet zo goed sprak. Ik luisterde destijds naar muziek en veel woorden begreep ik niet. Het werd een zoektocht naar de betekenis van woorden. Later kwam ik erachter dat het eigenlijk geschreven gedichten waren die op muziek waren gezet. Vanaf die tijd ben ik me meer gaan verdiepen in het Tamazight en heb ik die taal beter geleerd. Ook nam mijn interesse voor talen toe.” 

Cultureel recht om eigen taal te spreken  

Naast Nederlands en Tamazight spreekt Khalid ook andere talen en zet hij zich ook in voor mensenrechten, waar taal een belangrijke rol in speelt.  

“Het Berbers werd onderdrukt in Marokko. Het was een politieke strijd en mensenrechten kwamen in het geding. Het is een cultureel recht om je eigen taal te spreken. Hier wilde ik mij hard voor maken. Dit gebeurde zowel in Marokko als in Nederland, het was een transnationale beweging. Toen ik naar de universiteit ging, ben ik me meer gaan bezighouden met het Berberse schrift. Ik ben later ook het Marokkaans-Arabisch gaan leren. Eerst uit een boek en daarna ben ik met meer mensen gaan praten. Nu spreek ik die taal ook goed. Ik spreek ook Engels en een beetje Frans. Tijdens mijn onderzoek heb ik een andere Berbertaal, het Ghomara geleerd. Dit is een taal die door slechts 10.000 mensen wordt gesproken.” 

Met zijn interesse voor talen is Khalid dan uiteindelijk ook taalwetenschapper geworden. Hij was geïnteresseerd in poëzie en literatuur. Nadat hij gepromoveerd was aan de universiteit deed hij onderzoek naar de Marokkaans Nederlandse straattaal, wat een mengeling is van Nederlands, Sranantongo, Papiaments, Turks en Marokkaans gemengd met Engelse woorden. Sinds kort werkt Khalid aan het Meertens Instituut.  

Dynamiek van straattaal  

“Straattaal is een algemene jongerentaal geworden. Veel jongeren spreken nu straattaal. Ik bezoek veel scholen en vertel docenten en leerlingen over straattaal. Het maakt niet uit wat de herkomst van jongeren is, de meeste jongeren kennen wel woorden uit die taal of spreken het. Ik vind het wel mooi, omdat dit een weerspiegeling is van de samenleving en het laat de multiculturele invloeden zien. Straattaal laat zien hoe dynamisch taal is, er komen nieuwe woorden bij en lettergrepen worden omgedraaid. Er wordt gespeeld met uitspraak, er is een eigen spelling en regels worden losgelaten. Er gebeurt van alles, wat ik leuk en grappig vind.”  

Er wordt vaak nog gezegd dat het spreken van taalvarianten, dialecten of andere talen een slechte invloed heeft op het Nederlands. Volgens Khalid is er niks mis mee om meertalig op te groeien. Bij het gebruik van straattaal wordt er gezegd dat de Nederlandse taal achteruit gaat, maar het is meer een probleem voor docenten, omdat ze de jongeren niet kunnen volgen.  

“Ik zet mij in voor meertalig onderwijs. Nederlands kan de belangrijkste taal blijven, maar daarnaast mogen andere talen er ook zijn. Het taalaanbod moet goed zijn en een kind mag drie of vier talen leren. Ook mogen bepaalde dialecten meer aandacht krijgen. Ik weet dat het politiek gevoelig ligt, dus het zal niet makkelijk zijn. We zitten in een bewustwordingsperiode. Het gaat nu teveel over het leren van alleen Nederlands en docenten mogen best wat meer interesse hebben in de taalachtergrond van scholieren. Ook onderling mag er meer aandacht zijn voor andere talen, wat spreken andere leerlingen? Dit geeft een kind waardering en erkenning en zo kan iedereen ook van elkaar leren. Zo ontstaat er ook meer begrip voor andere culturen en hun achtergrond.”  

Meertaligheid als verrijking  

Aan het Meertens Instituut zal Khalid vervolgonderzoek doen naar straattaal, hij zal zich vooral richten op taalinvloeden in straattaal en dan vooral in de woorden en het verspreiden van woorden. Ook grammatica zal aan bod komen. Er is hier nog weinig onderzoek naar gedaan. Hij is ook bezig met het schrijven van een boek over hoe de Nederlandse taal is veranderd.  

“We moeten meertaligheid meer waarderen en het zien als een verrijking. Ons niet alleen op die ene standaardtaal richten, maar elkaar ondersteunen en bewust worden van de diversiteit van talen in Nederland. Iedereen moet kunnen laten zien wie ze zijn en hun identiteit tonen, in plaats van een deel van jezelf te verbergen. Zo ontstaat er meer erkenning en begrip.” 

Meer lezen?

Founders van Drongo

Chats